Khi ứng dụng AI trong doanh nghiệp xuất hiện ngày càng nhiều trong tuyển dụng, đào tạo nội bộ và phân công công việc, kỳ thực tập của sinh viên cũng không còn giống trước. Câu hỏi đặt ra cho nhà trường là: chương trình đào tạo hiện nay đã chuẩn bị đủ hành trang để sinh viên bước vào môi trường làm việc mới hay chưa? Bài viết này phân tích một số thay đổi thực tế và gợi ý hướng chuẩn bị phù hợp cho cơ sở đào tạo lẫn sinh viên.
Doanh nghiệp tiếp nhận thực tập sinh đã khác trước
Trước đây, nhiều sinh viên đến nơi thực tập với kỳ vọng được giao các đầu việc quen thuộc như nhập liệu, soạn báo cáo hoặc hỗ trợ hành chính. Tuy nhiên, ở nhiều doanh nghiệp, các nhiệm vụ cơ bản này đã thay đổi đáng kể.
- Nhiều phòng ban đã tự động hóa các đầu việc cơ bản: Các tác vụ như phân loại email, tổng hợp dữ liệu, soạn nháp văn bản hay nhập thông tin vào hệ thống từng thường được giao cho thực tập sinh. Hiện nay, một phần công việc đó đã được xử lý bằng công cụ AI. Vì vậy, sinh viên có thể đến nơi thực tập và nhận ra những việc mình từng chuẩn bị để làm không còn được ưu tiên như trước.
- Khoảng cách giữa chương trình đào tạo và yêu cầu thực tế: Nhiều trường đại học vẫn chú trọng các kỹ năng thao tác thủ công, trong khi doanh nghiệp bắt đầu yêu cầu khả năng làm việc cùng công cụ AI, đọc hiểu đầu ra của hệ thống và đưa ra phán đoán dựa trên kết quả tự động. Khoảng trống này không hẳn đến từ việc sinh viên thiếu năng lực, mà còn do chương trình đào tạo chưa cập nhật kịp.
Đây là thực tế mà cả nhà trường lẫn sinh viên nên nhìn nhận sớm, thay vì đợi đến kỳ thực tập mới nhận ra sự khác biệt. Bạn có thể tham khảo các tin tức cập nhật về thị trường lao động và xu hướng tuyển dụng để nắm bắt kịp thời những thay đổi này.
Vai trò thực tập sinh dịch chuyển ra sao
AI không nhất thiết lấy đi cơ hội thực tập của sinh viên. Điều thay đổi rõ hơn là cách doanh nghiệp nhìn nhận vai trò của thực tập sinh: ít giao việc lặp lại hơn, nhưng cần người biết quan sát, kiểm tra và phối hợp với công cụ số.
Từ làm thủ công sang giám sát, kiểm tra và phối hợp với công cụ AI
Thực tập sinh ngày nay được kỳ vọng biết cách sử dụng công cụ AI ở mức phù hợp với vị trí. Quan trọng hơn, các bạn cần biết kiểm tra lại những gì AI tạo ra. Một đoạn nội dung do AI viết có đúng giọng điệu thương hiệu không? Một bảng dữ liệu do AI tổng hợp có sai lệch không? Khả năng phán đoán và đánh giá chất lượng đầu ra đang được doanh nghiệp coi trọng, nhất là với những công việc cần độ chính xác và trách nhiệm.
Những kỹ năng mềm và tư duy phản biện vẫn là lợi thế của con người
- Giao tiếp hiệu quả với khách hàng và đồng nghiệp.
- Đặt câu hỏi rõ ràng để định hướng công cụ AI cho ra kết quả phù hợp.
- Phán đoán tình huống và ra quyết định trong bối cảnh AI chưa có đủ dữ liệu để tự xử lý.
- Chủ động học hỏi và thích nghi với công cụ mới.
Cơ hội mới ở các vị trí vận hành, kiểm thử và đánh giá kết quả do AI tạo ra
Một số doanh nghiệp đang cần nhân sự làm cầu nối giữa hệ thống AI và con người. Công việc có thể là kiểm thử chatbot nội bộ, đánh giá độ chính xác của mô hình phân loại, hoặc viết lại và tinh chỉnh nội dung do AI tạo ra. Đây là những vị trí chưa phổ biến trong các chương trình thực tập vài năm trước. Sinh viên có nền tảng chuyên ngành tốt, đồng thời hiểu cơ bản về AI, sẽ dễ thích nghi hơn khi bước vào môi trường làm việc. Để tìm hiểu thêm về cách các tổ chức đào tạo và doanh nghiệp đang triển khai ứng dụng AI trong doanh nghiệp, bạn có thể tham khảo các phân tích thực tế từ góc nhìn chuyên gia.
Một số kỹ năng thay đổi trong thời đại AI
- Nhập liệu, tổng hợp thủ công: Trước đây được yêu cầu nhiều, nhưng hiện nay phần lớn đã có thể tự động hóa.
- Kiểm tra và đánh giá đầu ra AI: Trước đây chưa phải yêu cầu phổ biến, nhưng hiện là kỹ năng mới được chú ý trong nhiều vị trí.
- Tư duy phản biện: Luôn quan trọng và càng cần thiết hơn khi sinh viên phải đánh giá kết quả do công cụ tạo ra.
- Giao tiếp và cộng tác: Vẫn là lợi thế của con người, nhất là khi làm việc trong nhóm hoặc với khách hàng.
- Làm quen công cụ mới: Từ kỹ năng tùy chọn trở thành yêu cầu cần duy trì thường xuyên.
Nhà trường và sinh viên nên chuẩn bị gì
Câu trả lời không phải là đào tạo AI thay cho chuyên ngành. Điều cần thiết hơn là điều chỉnh phương pháp học, tăng thực hành và giúp sinh viên hiểu cách dùng công cụ trong bối cảnh nghề nghiệp cụ thể.
Cập nhật học phần dự án thực tế, cho sinh viên làm việc cùng công cụ ngay khi học
- Tích hợp công cụ AI vào các bài tập thực hành, không chỉ để sinh viên biết AI là gì mà còn biết cách dùng AI để xử lý một nhiệm vụ cụ thể.
- Thiết kế các đề án nhóm có phân công vai trò rõ ràng: người sử dụng công cụ AI, người kiểm tra kết quả, người trình bày và người phản biện.
- Tổ chức buổi tham quan doanh nghiệp hoặc mời khách mời trong ngành để sinh viên nghe trực tiếp về quy trình làm việc thực tế. Bên cạnh đó, kỹ năng chọn lựa môi trường làm việc phù hợp, từ trang phục văn phòng đến kinh nghiệm đặt may đồng phục, cũng là những chi tiết thực tế mà sinh viên nên chuẩn bị trước kỳ thực tập.
Tìm hiểu thực tế để giảng viên thiết kế đề tài thực tập sát nhu cầu tuyển dụng
Giảng viên hướng dẫn thực tập giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa chương trình học và yêu cầu doanh nghiệp. Khi hiểu rõ cách ứng dụng AI trong doanh nghiệp đang thay đổi từng vị trí, giảng viên có thể thiết kế đề tài thực tập sát thực tế hơn. Thay vì chỉ yêu cầu sinh viên mô tả quy trình, đề tài có thể hướng đến việc đề xuất cách cải tiến quy trình bằng công cụ hiện có. Thay vì chỉ viết báo cáo lý thuyết, sinh viên có thể phân tích một trường hợp ứng dụng thực tế có dùng AI.
Ngoài kiến thức chuyên môn, không gian làm việc cũng ảnh hưởng đến năng suất học tập và làm việc. Việc sinh viên tìm hiểu về thương hiệu ghế văn phòng để lựa chọn thiết bị phù hợp cho môi trường học tập là một góc nhìn thực tế đáng quan tâm. Bạn cũng có thể tham khảo thêm tại mona.media chính thức về các xu hướng công nghệ đang định hình thị trường lao động hiện nay.
Kết luận
AI không xóa bỏ cơ hội thực tập, nhưng làm thay đổi yêu cầu năng lực đối với sinh viên. Doanh nghiệp vẫn cần thực tập sinh, chỉ là các bạn cần chuẩn bị thêm kỹ năng sử dụng công cụ, kiểm tra kết quả và tư duy phản biện. Nếu nhà trường định hướng sớm, điều chỉnh chương trình và tạo điều kiện để sinh viên làm quen với AI trong quá trình học, các bạn sẽ tự tin hơn khi bước vào kỳ thực tập và môi trường nghề nghiệp sau tốt nghiệp.